[Bản dịch Tiếng Việt] Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường (2025)

Quý độc giả, quý đồng nghiệp và các em sinh viên thân mến,

Bệnh đái tháo đường hiện đang là một thách thức y tế toàn cầu với tỷ lệ hiện mắc (prevalence) gia tăng nhanh chóng, và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Trong bối cảnh gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn, bệnh lý thần kinh đái tháo đường nổi lên như một trong những biến chứng phổ biến nhất, nhưng nghịch lý thay, lại là mảng thường bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn nhất trong thực hành lâm sàng.

Cuốn sách “Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường” do Phó Giáo sư Mitra Tavakoli chủ biên là một tài liệu y khoa có giá trị đặc biệt, cập nhật những tiến bộ mới nhất từ cơ chế bệnh sinh, chẩn đoán cho đến các chiến lược điều trị. Với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu thế giới, cuốn sách không chỉ dừng lại ở kiến thức kinh điển mà còn mở ra những hướng đi mới trong việc ứng dụng công nghệ, điển hình như kỹ thuật “Kính hiển vi đồng tiêu giác mạc” (Corneal Confocal Microscopy) – một công cụ đột phá trong phát hiện sớm tổn thương thần kinh sợi nhỏ mà Chủ biên Tavakoli là người tiên phong.

Bản dịch tiếng Việt này ra đời với mong muốn mang đến cho các bác sĩ Nội tiết, Thần kinh, Chăm sóc bàn chân, cũng như các nhà nghiên cứu và sinh viên y khoa tại Việt Nam một nguồn tài liệu tham khảo chính thống, toàn diện và cập nhật. Chúng tôi đã nỗ lực chuyển tải chính xác các thuật ngữ chuyên ngành, tuân thủ các quy chuẩn y văn tiếng Việt hiện hành, đồng thời giữ nguyên tinh thần khoa học chặt chẽ của nguyên tác.

Đặc biệt, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm đang trở thành mối đe dọa sức khỏe hàng đầu tại các nước đang phát triển, việc nắm vững các kiến thức về biến chứng thần kinh sẽ giúp các thầy thuốc lâm sàng tối ưu hóa việc quản lý bệnh nhân, từ đó giảm thiểu nguy cơ loét bàn chân, đoạn chi và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Hy vọng rằng, cuốn sách sẽ trở thành người bạn đồng hành tin cậy trên bàn làm việc của quý đồng nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị bệnh lý thần kinh đái tháo đường tại Việt Nam.

Trân trọng giới thiệu cuốn sách đến quý đồng nghiệp và các em sinh viên Y khoa, với lời chúc thật nhiều sức khoẻ, hạnh phúc và thành công trên con đường mình đã chọn, và sẽ luôn “Học tốt – Mơ nhiều – Yêu say đắm” – Câu slogan nổi tiếng của sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội, do cố PGS.VS.BS Tôn Thất Bách đề ra.

Cuốn sách này, cũng như tất cả các cuốn sách khác được bs Lê Đình Sáng dịch sẽ được cung cấp hoàn toàn miễn phí đến quý đồng nghiệp, quý độc giả và các em sinh viên Y khoa thông qua các website của Thư viện Y học Medipharm.

Nghệ An, ngày cuối năm 2025

Ths.Bs. Lê Đình Sáng

LỜI TỰA (NGUYÊN TÁC)

Vào đầu thế kỷ 21, chúng ta đang trải qua một đại dịch toàn cầu về đái tháo đường với khoảng 500 triệu người mắc bệnh trên toàn thế giới . Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) xuất bản một cuốn Atlas về dịch tễ học toàn cầu của bệnh đái tháo đường mỗi 2 năm, và ấn bản gần đây xuất bản vào tháng 12 năm 2019 ước tính rằng số người mắc đái tháo đường sẽ tăng lên >700 triệu trong 20 năm tới hoặc lâu hơn . Tỷ lệ hiện mắc (prevalence) của đái tháo đường tại Hoa Kỳ hiện nay là khoảng 13,3%, ảnh hưởng đến khoảng 34 triệu cá nhân. Có một số chủng tộc có tỷ lệ hiện mắc đái tháo đường cao hơn, và tại Hoa Kỳ, nhóm này bao gồm người Mỹ bản địa, người gốc Tây Ban Nha và người Da đen, mặc dù bằng chứng gần đây cho thấy ở một số nhóm này, tỷ lệ hiện mắc đã giảm trong những năm gần đây . Ở những nơi khác trên thế giới, tỷ lệ hiện mắc thậm chí còn cao hơn, với Mauritius ở mức xấp xỉ 25%, và tăng lên tới 33% ở một số hòn đảo Polynesia . Một nghiên cứu dựa vào quần thể từ Pakistan cho thấy hơn một trong bốn người trưởng thành ở quốc gia đó mắc đái tháo đường . Ở các nơi khác trên thế giới, tỷ lệ hiện mắc đặc biệt cao ở tiểu lục địa Ấn Độ, Trung Đông và nhiều hòn đảo vùng Caribe.

Cách đây vài năm, tôi có vinh dự được đứng chung sân khấu tại một hội nghị lớn ở Bangalore, Nam Ấn Độ, với Thủ tướng đương nhiệm khi đó, Ngài Narendra Modi. Trong một bài phát biểu đầy tâm huyết, ông đã nói về những vấn đề mà người dân Ấn Độ phải đối mặt: ông nhận định rằng mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe của người dân Ấn Độ và thực tế là cả tiểu lục địa Ấn Độ không còn là các bệnh truyền nhiễm như sốt rét và lao, mà là các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường. Những lời của ông rất đúng, và trong tất cả các biến chứng muộn của đái tháo đường, các bệnh lý thần kinh là phổ biến nhất. Chính các bệnh lý thần kinh dẫn đến bệnh suất và tử suất đáng kể, đồng thời làm tăng chi phí điều trị đái tháo đường trên toàn thế giới. Tuy nhiên, hiện tại chúng ta đang trải qua đại dịch toàn cầu Covid-19. Do đó, đã có một nỗ lực toàn cầu to lớn trong việc phát triển các phương pháp điều trị mới cho căn bệnh do virus thường gây tử vong này cũng như triển khai chương trình tiêm chủng toàn cầu. Với tư cách là Chủ tịch của IDF, nỗi lo sợ của chúng tôi là đại dịch này có thể làm giảm sự quan tâm gia tăng gần đây đối với tầm quan trọng của các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, bệnh tim và ung thư trên toàn thế giới. Trong năm 2020, đã có bằng chứng cho thấy việc quản lý vô số bệnh nhân nặng chắc chắn đã dẫn đến sự lơ là đối với nhiều tình trạng bệnh lý, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường. Trong lĩnh vực biến chứng đái tháo đường, mối đe dọa đối với việc chăm sóc đái tháo đường thường quy đã được nêu ra trong một số ấn phẩm. IDF cũng lo ngại rằng những khó khăn trong quản lý đái tháo đường trong đại dịch, bao gồm hủy bỏ các cuộc hẹn khám lâm sàng, các cuộc gọi điện thoại ảo không thường xuyên, nỗi sợ hãi của bệnh nhân khi đến bệnh viện, sẽ dẫn đến một “cơn sóng thần” các biến chứng muộn trong những năm tới. Đã có những báo cáo mang tính giai thoại từ một số quốc gia cho thấy tỷ lệ cắt cụt chi dưới đang gia tăng do hậu quả của bệnh lý thần kinh và bệnh mạch máu không được điều trị trong đại dịch Covid-19.

Do đó, việc nâng cao vị thế toàn cầu và tầm quan trọng của bệnh đái tháo đường và đặc biệt là các biến chứng muộn là vô cùng quan trọng. Một thống kê ảm đạm khác đã được ghi nhận vào năm 2019 khi lần đầu tiên đái tháo đường được liệt kê trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới bởi NHS [9]. Ở nam giới, đái tháo đường đại diện cho sự gia tăng lớn về số ca tử vong trong số mười tình trạng bệnh lý hàng đầu với mức tăng 80% kể từ năm 2000.

Như đã lưu ý ở trên, các bệnh lý thần kinh nằm trong số những biến chứng dài hạn phổ biến nhất của đái tháo đường, ảnh hưởng đến 50% bệnh nhân. Các đặc điểm lâm sàng của bệnh lý thần kinh thay đổi rất nhiều, và bệnh nhân có thể đến khám tại nhiều chuyên khoa khác nhau, từ da liễu đến chăm sóc bàn chân (podiatry), hoặc từ niệu khoa đến tim mạch. Bệnh lý thần kinh bản thể (somatic neuropathy) phổ biến nhất, bệnh lý thần kinh cảm giác – vận động mạn tính, ảnh hưởng đến 50% bệnh nhân lớn tuổi mắc đái tháo đường Típ 2 và là yếu tố góp phần chính trong cơ chế bệnh sinh của loét bàn chân, một tình trạng lẽ ra có thể phòng ngừa được. Tương tự, các bệnh lý thần kinh tự chủ cũng phổ biến và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ vùng nào nhận chi phối của thần kinh tự chủ.

Thật không may, dịch tễ học và diễn tiến tự nhiên của các bệnh lý thần kinh vẫn chưa được xác định rõ ràng, một phần do việc lựa chọn bệnh nhân kém và các tiêu chí thay đổi đã được sử dụng trong các nghiên cứu về bệnh lý thần kinh. Điều quan trọng nhất cần nhớ là bệnh lý thần kinh cảm giác – vận động có thể không có triệu chứng trong tối đa 50% trường hợp và do đó, mọi người mắc đái tháo đường, bất kể típ nào, nên được khám lâm sàng cẩn thận các chi dưới và bàn chân ít nhất hàng năm.

Cần chúc mừng chủ biên của cuốn sách này vì đã tập hợp được nhiều chuyên gia về bệnh lý thần kinh bản thể và tự chủ từ khắp nơi trên thế giới và từ nhiều chuyên khoa. Mỗi người đều là một chuyên gia trong lĩnh vực riêng của họ và họ cung cấp một cái nhìn tổng quan xuất sắc về tất cả các khía cạnh của bệnh lý thần kinh đái tháo đường mà tôi chắc chắn rằng độc giả từ bất kỳ chuyên khoa nào cũng sẽ được hưởng lợi lớn từ việc đọc.

Andrew J.M. Boulton

THÔNG TIN BẢN QUYỀN

• Tên sách: Bệnh lý thần kinh Đái tháo đường
• Nguyên tác: Diabetic Neuropathy
• Chủ biên (Nguyên tác): Mitra Tavakoli
• Chủ biên bản dịch tiếng Việt: ThS.BS. Lê Đình Sáng
• Nhà xuất bản gốc: Elsevier
• Năm xuất bản gốc: 2022 (Ấn bản lần thứ 1)
• Năm xuất bản bản Việt ngữ: 2025-2026
• Ngôn ngữ: ‎ Tiếng Anh, Việt
• Độ dài bản in (nguyên tác): 398 trang, Bản chuyển ngữ tiếng Việt: 570 Trang

TẢI BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT (DÀNH CHO THÀNH VIÊN)

Các định dạng ebook sẵn có: AZW3, MOBI, EPUB, PDF – 570 Trang – TIẾNG VIỆT

Định dạng PDF có thể đọc trên mọi loại thiết bị (PC, Laptop, mobile, Kindles). Định dạng epub thường dùng cho iPad và MacBook, iPhone. Định dạng mobi và azw3, PDB là tối ưu cho các máy đọc sách Kindles của Amazone. Tất cả các định dạng ebooks phổ biến ở trên đều có thể xem dễ dàng trên các thiết bị Windows/MacOS/Android/iOS bằng các phần mềm đọc sách chuyên dụng như ReadEra, Amazon Kindle, Moon+ Reader, FBReader, Sumatra PDF, Apple Books,….

THƯ VIỆN MEDIPHARM

TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM