LỜI TỰA CHO BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT

Quý độc giả, quý đồng nghiệp và các em sinh viên thân mến,

Trong suốt hơn ba thập kỷ qua, cuốn Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management đã trở thành một “người thầy” thầm lặng nhưng uy tín đối với hàng thế hệ sinh viên y khoa và bác sĩ phẫu thuật trên toàn thế giới. Việc chuyển ngữ và giới thiệu ấn bản thứ 7 của cuốn sách này đến với độc giả Việt Nam là một nỗ lực nhằm mang lại một góc nhìn chuẩn mực, hệ thống và mang tính “giải quyết vấn đề” đối với các bệnh lý ngoại khoa.

Khác với những giáo trình phẫu thuật đồ sộ đi sâu vào kỹ thuật mổ xẻ chi tiết, cuốn sách này chọn một lối đi riêng: Tư duy lâm sàng. Đúng như tên gọi, sách tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: Vấn đề (Problems) – cách bệnh nhân đến với bác sĩ; Chẩn đoán (Diagnosis) – nghệ thuật biện luận và sử dụng cận lâm sàng; và Quản lý (Management) – chiến lược điều trị toàn diện chứ không chỉ là hành động cầm dao mổ.

Tại sao ấn bản thứ 7 này lại cần thiết cho cộng đồng y khoa Việt Nam vào lúc này?

1. Sự giao thoa giữa Khoa học cơ bản và Lâm sàng: Cuốn sách giải thích cơ chế bệnh sinh một cách gãy gọn, giúp sinh viên hiểu “tại sao” trước khi biết “làm thế nào”. Điều này cực kỳ phù hợp với chương trình đào tạo y khoa đổi mới hiện nay.
2. Cập nhật xu hướng toàn cầu: Ấn bản này đưa vào những khái niệm mới nhất về Chăm sóc chu phẫu (Perioperative care), Phục hồi sớm sau mổ (ERAS) và vai trò của Hội chẩn đa chuyên khoa. Đây là những xu hướng mà nền y tế Việt Nam đang hội nhập mạnh mẽ.
3. Tư duy thực chứng và Hình ảnh học: Với sự phát triển của chẩn đoán hình ảnh, sách cung cấp cách tiếp cận hiện đại đối với CT, MRI và đặc biệt là sự tích hợp của X-Quang tăng sáng truyền hình (fluoroscopy) trong can thiệp mạch máu và chỉnh hình – những kỹ thuật đang trở nên phổ biến tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương ở Việt Nam.
4. Tính nhân văn và an toàn người bệnh: Không chỉ dạy về bệnh học, sách còn dạy về đạo đức, về sự đồng thuận của người bệnh (consent) và cách đối mặt với các biến chứng – những kỹ năng mềm tối quan trọng của người thầy thuốc hiện đại.

Mặc dù y học là không biên giới, nhưng việc thực hành phẫu thuật luôn cần sự linh hoạt tùy theo nguồn lực. Như GS. April Roslani và BS. Matthew Wazara đã đề cập trong lời tựa gốc, giá trị của cuốn sách nằm ở chỗ nó cung cấp những nguyên lý nền tảng vững chắc nhất, giúp bác sĩ có thể đưa ra quyết định đúng đắn dù đang ở một trung tâm y tế kỹ thuật cao hay ở một bệnh viện tuyến cơ sở với nguồn lực hạn chế.

Bản dịch tiếng Việt này đã cố gắng giữ nguyên vẹn văn phong súc tích, dễ hiểu và tính sư phạm cao của nguyên tác, đồng thời chuẩn hóa các thuật ngữ y khoa để phù hợp với ngữ cảnh lâm sàng tại Việt Nam. Chúng tôi hy vọng cuốn sách sẽ là hành trang không thể thiếu trong túi áo blouse của các bạn sinh viên y khoa, các bác sĩ nội trú và là tài liệu tham khảo hữu ích cho các phẫu thuật viên trong thực hành hàng ngày.

Hãy để những nguyên lý trong cuốn sách này không chỉ dẫn đường cho đôi tay phẫu thuật, mà còn định hình tư duy của một người thầy thuốc ngoại khoa toàn diện.

Trân trọng giới thiệu cuốn sách đến quý đồng nghiệp, quý độc giả.

Nghệ An, tháng 11 năm 2025

Bác sĩ Lê Đình Sáng

LỜI TỰA (NGUYÊN TÁC)

Tác giả: Clive R.G. Quick, Suzanne M. Biers, Tan H.A. Arulampalam

Khi chúng tôi lần đầu tiên bắt tay vào viết cuốn sách này, chúng tôi cảm thấy mình có điều gì đó đáng giá để nói về cách phẫu thuật vận hành. Chúng tôi tin rằng nếu độc giả có thể lĩnh hội kiến thức này và áp dụng nó, thực hành ngoại khoa sẽ được cải thiện, cũng như kết quả điều trị cho bệnh nhân. Chúng tôi đã viết cuốn sách theo một cách hoàn toàn khác với hầu hết các sách y khoa, quyết tâm tránh việc lan truyền những huyền thoại và đưa ra những giải thích không đầy đủ.

Để đạt được điều này, các tác giả ban đầu (George Burkitt, Clive Quick và Dennis Gatt) đã thảo luận sâu về từng chủ đề trước khi viết ra một phiên bản thống nhất trên máy tính thời kỳ đầu, và Phil Deakin, một bác sĩ, đã minh họa văn bản. Nhiều chuyên gia sau đó đã đóng góp lời khuyên chuyên môn của họ. Vô số ý tưởng ban đầu đến dưới dạng các sơ đồ từ Dennis Gatt. Các tác giả hiện tại (Clive Quick, Suzanne Biers và Tan Arulampalam) đã tiếp tục phương pháp này cho ấn bản mới, giờ đây có lợi thế là truy cập internet nhanh chóng để kiểm tra sự thật và điều tra các xu hướng. Chúng tôi tin rằng cách tiếp cận của chúng tôi đã giúp chúng tôi hiểu các chủ đề tốt hơn và trình bày chúng với sự rõ ràng đặc biệt.

Thành phần tác giả ban đầu khá bất thường ở chỗ chỉ có Clive Quick là bác sĩ phẫu thuật tư vấn: George Burkitt là một bác sĩ trẻ kiêm tác giả y khoa; Dennis Gatt là một bác sĩ nội trú ngoại khoa (sau này là bác sĩ phẫu thuật tư vấn ở Malta); trong khi Phil Deakin là một bác sĩ gia đình. Sự kết hợp này cho phép chúng tôi giải quyết các vấn đề phẫu thuật từ quan điểm của sinh viên và bác sĩ trẻ. Để đạt được mục tiêu này, các bác sĩ thực tập (trainees) đã hỗ trợ trong mọi ấn bản.

Đối với ấn bản này và mọi ấn bản trước, Clive Quick vẫn tiếp tục vai trò là tác giả quản lý. Hai tác giả mới gia nhập nhóm tác giả cho ấn bản thứ sáu vẫn tiếp tục cho ấn bản này. Tan Arulampalam từ Bệnh viện Colchester mang đến kiến thức đương đại về phẫu thuật tổng quát, các kỹ thuật nội soi và kinh nghiệm với tư cách là giám đốc lâm sàng của Trung tâm Kỹ năng Phẫu thuật Iceni. Suzanne Biers là bác sĩ tư vấn niệu khoa tại Bệnh viện Addenbrooke, Cambridge, với kinh nghiệm dày dặn trong việc giảng dạy và đào tạo các kỹ năng lâm sàng và phẫu thuật cho sinh viên và bác sĩ nội trú ngoại khoa ở mọi cấp độ.

Khái niệm tổng thể của chúng tôi luôn là tạo ra một cuốn sách được viết bởi các tác giả (authored) thay vì một cuốn sách được biên tập (edited), để duy trì quyền kiểm soát nội dung, mang lại sự thống nhất về phong cách và áp dụng tiêu chuẩn giải thích cao của riêng chúng tôi để người đọc có thể nắm bắt các ý chính một cách dễ dàng và không tốn sức trong một lần đọc. Tuy nhiên, một lượng lớn sự giúp đỡ đã được các đồng nghiệp trong các lĩnh vực chuyên sâu hào phóng trao tặng trong những năm qua. Nhiều người trong số họ đã sử dụng các ấn bản trước của cuốn sách này trong quá trình đào tạo của họ; những đóng góp vô giá của họ cho các ấn bản khác nhau đã được tích hợp và biên tập để nhấn mạnh sự sáng sủa và trôi chảy cho mỗi ấn bản mới (xem chi tiết trong phần Lời cảm ơn).

Cuối cùng, khi hoàn thành, toàn bộ văn bản đã được các tác giả đọc lại nhiều lần và được ‘trau chuốt’ lần cuối. Viết theo cách này rất tốn thời gian nhưng nếu văn bản chứng tỏ được tính thông tin và thú vị khi đọc cũng như lôi cuốn người đọc như chúng tôi dự định, chúng tôi cảm thấy điều đó là xứng đáng.

Cuốn sách bao gồm phẫu thuật tổng quát, chấn thương, chỉnh hình, phẫu thuật tạo hình, phẫu thuật tim lồng ngực, phẫu thuật mạch máu, phẫu thuật thần kinh và niệu khoa một cách chi tiết, với đủ khoa học cơ bản cho các khóa học lâm sàng hiện đại. Chúng tôi đã nỗ lực trình bày những ý tưởng đôi khi phức tạp theo những cách dễ tiếp cận đối với bất kỳ ai có hiểu biết vừa phải về sinh học con người, nhưng vẫn chứng tỏ giá trị đối với độc giả ở các cấp độ nâng cao hơn.

Về ấn bản thứ bảy

Ấn bản mới này là một sự tiến hóa hơn là một cuộc cách mạng. Phẫu thuật nói chung không phát triển nhanh như mọi người vẫn nghĩ và hy vọng, nhưng các tiến bộ quan trọng và hướng dẫn dựa trên bằng chứng (evidence-based) đã được chấp nhận vào thực hành hàng ngày khi khoa học quy định. Các tác giả tin chắc rằng không có gì thay thế được phương pháp lâm sàng trong việc nhìn và thăm khám bệnh nhân, và việc kiểm tra nghiêm túc các kết quả thông qua kiểm toán lâm sàng (clinical audit), cả ở địa phương và quốc gia, dẫn đến kết quả được cải thiện cho bệnh nhân của chúng ta.

Ấn bản này hưởng lợi từ bốn lời giới thiệu từ những người dùng đáng kính của cuốn sách—từ Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Malaysia và Zimbabwe. Mọi chương đều đã được xem xét và cập nhật bởi các chuyên gia trong lĩnh vực, bao gồm các tham chiếu đến các hướng dẫn cập nhật và các tài liệu tham khảo khác. Viêm là một trọng tâm ngày càng tăng, đặc biệt liên quan đến viêm mãn tính trong nguyên nhân của nhiều, có lẽ là hầu hết, các bệnh mãn tính, như WHO công nhận. Chúng tôi đã cố gắng đưa người đọc bắt kịp tốc độ về chủ đề này nhưng vẫn còn nhiều điều cần khám phá.

Trong một thế giới kháng kháng sinh (AMR) ngày càng tăng, các chính sách rõ ràng và hiện hành về sử dụng kháng sinh là rất quan trọng, cả để điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ kháng thuốc; những điều này được đề cập trong Chương 3. Các kỹ thuật hình ảnh tiếp tục được phát triển và tinh chỉnh, với hình ảnh cắt lớp nhanh có sẵn rộng rãi hơn nhiều so với khi ấn bản trước được xuất bản. Chúng tôi đưa ra chi tiết về các kỹ thuật hiện tại, nhưng một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của phương pháp lâm sàng để quyết định khi nào và có nên chỉ định hình ảnh hay không. Hình ảnh không nên là sự thay thế cho việc thăm khám bệnh nhân.

Sự tỉnh táo thông thường (common sense) hiện chiếm ưu thế hơn về lợi ích và những hạn chế tiềm tàng của việc sàng lọc. Các hướng dẫn của WHO về đánh giá tính phù hợp của sàng lọc được công bố năm 1968 vẫn còn giá trị đến ngày nay. Sàng lọc ung thư cổ tử cung tiềm ẩn hiện bao gồm sàng lọc HPV—một tiến bộ thực sự—củng cố nhu cầu cho tất cả thanh thiếu niên được tiêm phòng HPV thích hợp.

Chăm sóc và chuẩn bị chu phẫu đã trở nên ngày càng nổi bật trong việc quản lý hiệu quả bệnh nhân phẫu thuật. Chúng tôi may mắn có những đóng góp lớn trong lĩnh vực này từ S. Ramani Moonesinghe, Giám đốc Lâm sàng Quốc gia về Chăm sóc Tích cực và Chu phẫu của Vương quốc Anh, cũng như từ Giáo sư Scarlett McNally và Giáo sư Jugdeep Dhesi, cả hai đều là Phó Giám đốc của Trung tâm Chăm sóc Chu phẫu Vương quốc Anh.

Có một vấn đề ngày càng tăng với béo phì trên toàn thế giới và các vấn đề y tế liên quan đến nó. Các thuốc đồng vận GLP-1 đang xuất hiện nhiều trên tin tức và các phẫu thuật đường ruột cho bệnh béo phì đang trở nên phổ biến hơn; Dimitri Pournaras cung cấp một cái nhìn tổng quan quan trọng về chủ đề này. Keith Tucker một lần nữa đã sửa đổi các chương về chấn thương chỉnh hình và chỉnh hình theo chương trình, mang kinh nghiệm của một sự nghiệp thực hành và giảng dạy lâu dài và hiệu quả vào đó.

Chăm sóc ung thư tiếp tục phát triển khi sự hiểu biết của chúng ta về tế bào mở rộng. Sibtain Amen đã cập nhật Chương 13 về quản lý ung thư cũng như ung thư vú trong Chương 44 để giải thích tình trạng kiến thức hiện tại. Chúng tôi cũng cung cấp các khuyến nghị về phân giai đoạn ung thư và hướng dẫn cập nhật trong niệu khoa, đặc biệt liên quan đến ung thư tuyến tiền liệt.

Trong tất cả các chương, những thay đổi nhỏ đối với cách chúng ta làm mọi việc có thể tạo ra sự khác biệt lớn về kết quả cho bệnh nhân. Chúng tôi hy vọng độc giả đánh giá cao những nỗ lực không ngừng của chúng tôi để làm cho phẫu thuật trở nên thú vị, dễ tiếp cận và dễ hiểu.

Phẫu thuật thực hành (Operative surgery)

Chúng tôi không xin lỗi vì đã bao gồm các tóm tắt về các phẫu thuật thông thường. Điều này là để cho phép sinh viên và bác sĩ phẫu thuật thực tập giải thích các ca mổ cho bệnh nhân, tham gia một cách thông minh trong phòng mổ, hiểu và từ đó ngăn ngừa các biến chứng, cũng như giúp họ tự thực hiện một số phẫu thuật nhất định.

Chúng tôi hy vọng độc giả sẽ tiếp tục yêu thích cuốn sách và sẽ đánh giá cao những nỗ lực không ngừng mà chúng tôi đã thực hiện để bắt kịp với sự thay đổi. Trên hết, tham vọng của chúng tôi vẫn là kích thích người đọc đến sự thích thú và hiểu biết lớn hơn về thực hành phẫu thuật.

R. G. Q. S.M.B. T.A

THÔNG TIN BẢN QUYỀN

[Bản dịch Tiếng Việt] Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, Ấn bản thứ 7, 2026
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, Seventh Edition
Tác giả: Quick, Clive R.G., MBBS(London), FDS, FRCS(England), MS(London), MA(Cantab)
Chuyển ngữ tiếng Việt: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Nhà xuất bản: ‎ Elsevier
Năm xuất bản (Nguyên tác): 2025
Năm xuất bản bản Việt ngữ: 2025
Ngôn ngữ: ‎ Tiếng Anh, Việt
Độ dài bản in: ‎ 720 (Bản tiếng Việt: 1607 Trang)

TẢI BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT (DÀNH CHO THÀNH VIÊN)

Các định dạng ebook sẵn có: AZW3, MOBI, EPUB, PDF – 1607 Trang – TIẾNG VIỆT

Định dạng PDF có thể đọc trên mọi loại thiết bị (PC, Laptop, mobile, Kindles). Định dạng epub thường dùng cho iPad và MacBook, iPhone. Định dạng mobi và azw3, PDB là tối ưu cho các máy đọc sách Kindles của Amazone. Tất cả các định dạng ebooks phổ biến ở trên đều có thể xem dễ dàng trên các thiết bị Windows/MacOS/Android/iOS bằng các phần mềm đọc sách chuyên dụng như ReadEra, Amazon Kindle, Moon+ Reader, FBReader, Sumatra PDF, Apple Books,….

THƯ VIỆN MEDIPHARM

TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM