[Bản dịch Tiếng Việt 2026] Tâm thần học nghiện chất: Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện

Rối loạn sử dụng chất và các bệnh lý nghiện đang ngày càng trở thành một thách thức to lớn đối với nền y tế toàn cầu. Việc chẩn đoán, điều trị và quản lý những bệnh nhân mắc các rối loạn này đòi hỏi các y bác sĩ phải có một nền tảng kiến thức vững chắc, cập nhật liên tục và kỹ năng lâm sàng sắc bén.

Cuốn sách “Tâm thần học nghiện chất: Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện” (Addiction Psychiatric Medicine: A Comprehensive Board Review) là một tài liệu y khoa thiết yếu, cung cấp một hệ thống đánh giá toàn diện về mọi căn bệnh và rối loạn thường gặp trong các kỳ thi cấp chứng chỉ chuyên khoa về Y học Nghiện chất và Tâm thần học Nghiện chất.

Được thiết kế dưới dạng một cẩm nang “kiến thức cốt lõi” (high-yield) dễ đọc và dễ tra cứu, cuốn sách được chia thành hai phần chuyên biệt:

• Phần 1: Bao gồm các chương ngắn gọn nhưng súc tích, bao quát những chủ đề quan trọng nhất trong y học và tâm thần học nghiện chất. Các chương đi sâu vào các nguyên tắc chung, cơ sở thần kinh học, các bệnh đồng mắc, cùng sự phân tích chi tiết về từng nhóm chất cụ thể như: Rượu, thuốc an thần kinh, opioid, thuốc lá, cần sa, chất kích thích, thuốc gây ảo giác, cũng như các khía cạnh về đau, pháp y, đạo đức và điều trị tâm lý xã hội.

• Phần 2: Hệ thống gần 300 câu hỏi trắc nghiệm đa lựa chọn (MCQs) kèm theo lời giải thích chi tiết, được chia thành ba khối 50 câu hỏi nhằm mô phỏng chính xác định dạng của một kỳ thi Hội đồng chuyên khoa thực thụ.

Đặc biệt, cuốn sách trình bày các khái niệm lâm sàng, căn nguyên bệnh sinh, phương pháp điều trị nội khoa và các biện pháp dự phòng dưới một định dạng vô cùng dễ nhớ, kết hợp cùng hệ thống bảng biểu và các điểm nhấn mạnh lâm sàng. Tài liệu này không chỉ chỉ ra những lỗi khái niệm mà các học viên thường mắc phải trong các kỳ thi, mà còn mang đến khả năng tra cứu nhanh chóng các nội dung then chốt, quyết định sự thành công trên con đường học thuật, trong các kỳ luân khoa lâm sàng và trong thực hành y khoa hàng ngày.

Đây là một cuốn sách gối đầu giường không thể thiếu dành cho các bác sĩ nội trú, nghiên cứu sinh và các bác sĩ chuyên khoa đang công tác trong lĩnh vực Tâm thần học và Y học Nghiện chất.

VỀ CÁC TÁC GIẢ

Bác sĩ Héctor Colón-Rivera

Bác sĩ Colón-Rivera được chứng nhận chuyên khoa của Hội đồng Y khoa về Tâm thần học Tổng quát, Tâm thần học Vị thành niên, Y học Nghiện chất và Tâm thần học Nghiện chất. Hiện tại, ông là bác sĩ điều trị tại Mạng lưới Chăm sóc Sức khỏe Hành vi UPMC và Mảng Tâm thần học từ xa (Telepsychiatry). Ông cũng đảm nhiệm vị trí Giám đốc Y khoa của Chương trình Sức khỏe Hành vi trực thuộc Hiệp hội Asociación Puertorriqueños en Marcha, Inc (APM) – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên cống hiến vì việc cải thiện chất lượng cuộc sống cộng đồng thông qua các dịch vụ trực tiếp về hành vi và rối loạn sử dụng chất tại khu vực Philadelphia. Bác sĩ Colón-Rivera hiện là cố vấn lâm sàng cho Ủy ban Cố vấn về Rượu và Các chất gây nghiện khác của bang Pennsylvania, đồng thời là cố vấn Hỗ trợ Kỹ thuật Ứng phó Mục tiêu Cấp bang về Opioid cho Puerto Rico và Pennsylvania.

Bác sĩ Elie G. Aoun

Bác sĩ Elie G. Aoun là chuyên gia về Tâm thần học Tổng quát, Nghiện chất và Pháp y tại New York. Ông là giảng viên tại Đại học New York (NYU) với vai trò bác sĩ tâm thần cấp cứu, và là nghiên cứu sinh PGY7 về Tâm thần học Pháp y tại Đại học Columbia. Ông hiện giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Tâm thần học Nghiện chất thuộc Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA). Ông cũng là thành viên của ủy ban ACGME được giao nhiệm vụ xây dựng các hướng dẫn mới cho các chương trình đào tạo bác sĩ nội trú tâm thần học tổng quát. Công việc của ông tập trung vào việc nghiên cứu sự giao thoa giữa Rối loạn Sử dụng Chất (SUD) và pháp luật. Cụ thể, ông nghiên cứu phát triển và triển khai các mô hình tái hòa nhập cộng đồng cho cá nhân mắc SUD, đánh giá các can thiệp giúp giảm tỷ lệ tái phạm tội ở nhóm đối tượng này. Ngoài ra, chuyên môn của Bác sĩ Aoun còn bao gồm nội tiết-tâm lý-thần kinh học của Rối loạn sử dụng rượu, mô hình kinh tế học hành vi của bệnh nghiện, chính sách công và vận động quyền lợi về tiếp cận chăm sóc y tế cho các nhóm dân số yếu thế, bao gồm bệnh nhân SUD, cộng đồng LGBT và người bị giam giữ. Ông là tác giả của nhiều bài báo khoa học bình duyệt, chương sách, các tuyên bố lập trường và nhiều tài liệu chính sách khác.

Bác sĩ Leila M. Vaezazizi

Bác sĩ Leila M. Vaezazizi là bác sĩ tâm thần học nghiện chất tại Trung tâm Y tế Cựu chiến binh (VA) Manhattan và là giảng viên tại Trường Y khoa Đại học New York (NYU). Bà tốt nghiệp Trường Y khoa Đại học Harvard, hoàn thành chương trình đào tạo Bác sĩ nội trú tại NYU và chương trình nghiên cứu sinh lâm sàng về Tâm thần học Nghiện chất tại Đại học Columbia. Bà là Giám đốc Y khoa của Chương trình Phục hồi Lạm dụng Chất tại Trung tâm Y khoa VA Manhattan – một chương trình ngoại trú chuyên sâu dành cho điều trị rối loạn sử dụng chất. Bác sĩ Vaezazizi đã chấp bút cho nhiều bài báo và chương sách tập trung vào các rối loạn sử dụng chất và các yếu tố quyết định xã hội của cuộc khủng hoảng opioid. Bà cũng là cựu thành viên của Hội đồng Tâm thần học Nghiện chất thuộc Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA).

LỜI TỰA CHO BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT

Kính thưa quý độc giả và quý đồng nghiệp thân mến!

Trong những năm gần đây, Rối loạn Sử dụng Chất (Substance Use Disorders) và các bệnh lý liên quan đến nghiện đã trở thành một trong những thách thức y tế và xã hội phức tạp nhất, không chỉ trên thế giới mà còn ngay tại Việt Nam. Nó không chỉ đơn thuần là vấn đề về đạo đức hay lối sống như những quan niệm cũ, mà Y học hiện đại đã chứng minh rõ ràng: Nghiện là một bệnh lý mạn tính của não bộ, đòi hỏi sự can thiệp y khoa bài bản, đa chuyên khoa và dựa trên bằng chứng.

Trong quá trình thực hành lâm sàng và trau dồi chuyên môn, tôi luôn trăn trở về việc tìm kiếm một tài liệu thực sự hệ thống, chuẩn mực và cập nhật để phục vụ cho việc học tập, giảng dạy cũng như ứng dụng vào điều trị bệnh nhân. Nhận thấy sự khan hiếm của các tài liệu y khoa tiếng Việt chuyên sâu về lĩnh vực này, tôi đã quyết định bắt tay vào chuyển ngữ cuốn sách “Addiction Psychiatric Medicine: A Comprehensive Board Review” (Tâm thần học nghiện chất: Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện) của các tác giả uy tín hàng đầu Hoa Kỳ: Héctor Colón-Rivera, Elie G. Aoun và Leila M. Vaezazizi.

Điều làm nên sự khác biệt và giá trị to lớn của cuốn sách này chính là tính “thực chiến” và “toàn diện”. Sách không dài dòng về mặt lý thuyết suông, mà tập trung vào những “kiến thức cốt lõi” (high-yield content) – những gì thực sự quan trọng nhất trong việc nhận diện bệnh sinh, chẩn đoán, điều trị nội khoa, và các điểm nhấn mạnh lâm sàng. Hơn thế nữa, phần thứ hai của cuốn sách với gần 300 câu hỏi trắc nghiệm mô phỏng các kỳ thi cấp chứng chỉ chuyên khoa thực sự là một “tài sản” vô giá, giúp người đọc tự lượng giá kiến thức và rèn luyện tư duy lập luận lâm sàng.

Trong quá trình biên dịch cuốn sách này, khó khăn lớn nhất là làm sao truyền tải được các thuật ngữ y khoa chuyên ngành Tâm thần học và Y học Nghiện chất một cách chính xác, thuần Việt mà vẫn giữ được chuẩn mực của Y văn quốc tế. Để tăng thêm tính ứng dụng thực tiễn cho quý đồng nghiệp tại Việt Nam, tôi đã mạn phép bổ sung thêm các phần chú giải (annotations) ở một số nội dung liên quan đến luật pháp, chính sách quản lý thuốc (như FDA, DEA của Hoa Kỳ), hoặc các phác đồ điều trị để bạn đọc có cái nhìn đối chiếu và dễ dàng liên hệ với bối cảnh thực hành y khoa tại nước nhà.

Tôi hy vọng rằng, bản dịch này sẽ trở thành một người bạn đồng hành hữu ích, một “sổ tay” đáng tin cậy trên bàn làm việc của các bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa Tâm thần, Nội khoa, Bác sĩ Đa khoa, cũng như các sinh viên y khoa đang khao khát tìm hiểu về một lĩnh vực đầy tính nhân văn và thử thách này.

Mặc dù đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết để rà soát, trau chuốt từng câu chữ, nhưng một công trình khoa học đồ sộ khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Tôi rất mong nhận được sự lượng thứ và những ý kiến đóng góp quý báu từ quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để bản dịch được hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.

Xin trân trọng giới thiệu đến quý độc giả!

Trân trọng,
Vinh, Nghệ An, một ngày tháng 03 năm 2026
BS. Lê Đình Sáng

THÔNG TIN BẢN QUYỀN

[Bản dịch Tiếng Việt] Tâm thần học nghiện chất: Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện, Ấn bản thứ nhất
Addiction Psychiatric Medicine, A Comprehensive Board Review – First Edition.
Nhà xuất bản: Saunders (ELSEVIER), 2023
Biên tập viên chính (Nguyên tác): Héctor Colón-Rivera MD MRO PA U.S.A., Elie G. Aoun MD MRO NYU New York U.S.A., Leila M. Vaezazizi MD MRO FAPA
ISBN:
Biên dịch và chú giải bởi: ThS.BS. Lê Đình Sáng
Năm xuất bản bản Việt ngữ: 2026
Ngôn ngữ: ‎Tiếng Việt
Độ dài bản in (nguyên tác): 208 trang, Bản chuyển ngữ tiếng Việt: 365 trang

TẢI SÁCH – BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT 

Các định dạng ebook sẵn có để tải về: AZW3, MOBI, EPUB, PDF – 365 Trang – TIẾNG VIỆT

Định dạng PDF có thể đọc trên mọi loại thiết bị (PC, Laptop, mobile, Kindles). Định dạng epub thường dùng cho iPad và MacBook, iPhone. Định dạng mobi và azw3, PDB là tối ưu cho các máy đọc sách Kindles của Amazone. Tất cả các định dạng ebooks phổ biến ở trên đều có thể xem dễ dàng trên các thiết bị Windows/MacOS/Android/iOS bằng các phần mềm đọc sách chuyên dụng như ReadEra, Amazon Kindle, Moon+ Reader, FBReader, Sumatra PDF, Apple Books,….

THƯ VIỆN MEDIPHARM

TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM